Elsabe se taalwenke

Vir die van julle wat nie gereeld die blog besoek nie. My taalwenke vir die week:
1. Woordkeuse:
1.1 In meerderheid gevalle word ‘ontleding’ as vertaling vir ‘analysis’ verkies. ‘Analise’ is egter heeltemal aanvaarbaar as vertaalekwivalent en word veral in wiskundige of suiwer wetenskaplike tekste gebruik. Wanneer altwee woorde in ‘n teks voorkom, moet daar ter wille van konsekwentheid op een gebruik besluit word.
1.2 Let op die verskil tussen woorde wat dieselfde lyk, maar tot verskillende woordsoorte behoort en/of verskillende betekenisse het, byvoorbeeld ‘politieke’ (byvoeglike naamwoord) en ‘polities’ (bywoord); ‘vervelig’ (byvoeglike naamwoord en bywoord) en ‘verveeld’(byvoeglike naamwoord); ‘kritiek’ (selfstandige naamwoord, (byvoeglike naamwoord en bywoord) en ‘krities’( byvoeglike naamwoord en bywoord); ‘stereotiep’
(byvoeglike naamwoord) en ‘stereotipe’(selfstandige naamwoord.)
1.3. Sommige bronne tref ‘n onderskeid tussen ‘na’ sonder aksent (dui rigting aan) en ‘ná’ met aksent (dui die tyd aan). Dit is egter volgens die HAT nie ‘n reël nie en word nie wyd toegepas nie. Tref gerus die onderskeid in gevalle waar moontlike verwarring voorkom moet word.
“Ons het na die onthaal toe gery” (waarheen?)
“Ons het ná die onthaal huis toe gery”(wanneer?)
1.3. Skryfwyse- los en vas
1.3.1. Skryf ‘senior’, ‘junior’ en ‘privaat’ los want hulle is byvoeglike voornaamwoorde.
junior lektor
Senior Direkteur: Studente- en Akademiese Steun
Privaat sak X1
privaat sektor ( of private sektor)
Uitsondering: Privaatreg
1.3.2. Skryf ‘aanlyn’ los.
aanlyn registrasie
aanlyn weergawe
‘Aanlyn’ is ‘n saamgestelde byvoeglike naamwoord wat, behalwe sy attributiewe
byvoeglike funksie (aanlyn registrasie), ook selfstandig as predikatiewe byvoeglike
naamwoord kan optree ( die registrasie is aanlyn) óf as bywoord ( registrasie vind die
hele dag aanyn plaas) gebruik kan word. Vir die teenoorgestelde geval, kyk 1.3.4.
1.3.3. Let op die hantering van ‘minimum’ en ‘maksimum’.Hierdie twee woorde word los geskryf
wanneer hulle as byo eglike naamwoorde gebruik word.
Die minimum werk is gedoen ( twee woorde)
Die maksimum temperatuur was 15 o C. ( twee woorde)
Maar wanneer ‘n woordgroep van ‘n byvoeglike naamwoord + selfstandige naamwoord
(wat op sigself nie gekoppel word nie) in ‘n samestelling as ‘n bepaler by ‘n selfstandige
naamwoord optree, word al drie elemente vas aan mekaar geskryf:
Hy word in ‘n maksimumveiligheidsgevangenis aangehou. ( een woord)
1.3.4. Let op dat die woorddeel ‘reuse-‘ nie ‘n byvoeglike naamwoord is nie. Die ‘-e-‘ in ‘reuse’ is
‘n verbindingsklank en nie ‘n verbuiging nie. ‘Reuse’ kan ook nie predikatief of bywoordelik
gebruik word nie en word dus vas geskryf.
reusevliegtuig
reuseverrassing
Samestellings met ‘reuse-‘ kry ‘n koppelteken slegs indien die skrifbeeld verwarring kan
Veroorsaak. Ons skryf dus ‘ reuse-ete’ (nie ‘reuseete’ nie), maar ‘reuseaandeel.’
1.3.5. Skryf ‘n eienaamverbinding wat as eienaam optree, vas; met ‘n koppelteken ( gebruik die
kleinletter na die koppelteken) ; of sonder ‘n koppelteken.
Die Taaldiens verskaf die volgende skryfwyse:
DF Malam-sentrum
H.F.Verwoerd-hospitaal
1.3.6. Skryf ‘n eienaamafkorting + soortnaam wat as eienaam funksioneer los van mekaar en die
tweede woord met ‘n aanvangshoofletter:
US Rektor
US Raad
US Argief
1.3. 7. Skryf ‘n eienaamafkorting + soortnaam wat as ‘n soortnaam funksioneer met ‘n koppelteken en
die tweede woord met ‘n aanvangskleinletter:
US-navorsers
US-geboue
US-toekennings
GI-beleid
HEQC-oudit
1.3.8. Verbindings met syfers of simbole word met ‘n koppelteken geskryf:
Kategorie A-navorser
A-kategorienavorser
100m-wedloop
R100-noot
Graad 12-leerders
Gr. 11- en 12- leerders
Bekende probleemgevalle:
menslike hulpbronne maar menslikehulpbronbestuur
maatskaplike werk maar maatskaplikewerkstudent, of maatskaplikewerk-student.
NIE: maatskaplike-werkstudent

Lewer kommentaar