Skryfwenke: Leestekens

LEESTEKENS

DIE KOMMA

  1.  TUSSEN TWEE GESEGDES:
  • Toe ek weer sien, verdwyn hy deur die venster.
  • Wat hy vir jou gesê het, is baie waar.
  • Toe ek daar kom, was hy al skool skool toe.
  1.  NA ‘N REEKS SELFSTANDIGE NAAMWOORDE, BYVOEGLIKE NAAMWOORDE,

    WERKWOORDE:

  • Op my lessenaar is daar boeke, potlode, penne, uitveërs en liniale. (Selfstandige naamwoorde)
  • Ouma is ‘n goedhartige, voorbeeldige, hardwerkende en hoflike mensie. (Byvoeglike naamwoorde)
  • Die kindertjies skreeu, lag, gil, spring en dans van pure opgewondenheid. (Werkwoorde)
  1.  NA ‘N UITROEP WAT SY KRAG VERLOOR HET:
  • Sjoe, ek weet regtig nie wie dit gedoen het nie.
  • Werklik, jy moet my glo.
  • Gits, ek het hom regtig nie gesien nie.
  • Ja, ek ken daardie outjie regtig nie.
  • Wag, laat ek jou gou vertel.
  1.  VOOR OF NA DIE NAAM VAN ‘N PERSOON WAT DIREK AANGESPREEK WORD :
  • Dewald, bring asseblief my gholfstokke.
  • Kom help my gou hier, Marius.
  • Sal jy, Bianca, asseblief die tee bring.
  • Wagter, bring gou die bal.
  1.  VOOR VOEGWOORDE WANT, MAAR EN DOG:
  • Ek gaan nou slaap, want dit is al tienuur.
  • Sy kan vinniger hardloop, maar sy wil nie gereeld oefen nie.
  • Hy het my gewaarsku, dog ek wou nie luister nie.
  1.  VOOR EN NA SINNE OF SINSNEDES WAT INGELAS WORD (PARENTESE):
  • Pieter is, wat my betref, ‘n baie goeie leier.
  • Elizma moes, om nie te val nie, baie styf vashou.
  • Gerhard moet, of hy nou daarvan hou of nie, die werk doen.
  • Ons weet almal dat, as dit nie reën nie, die boere verliese gaan ly.
  1.  VOOR EN NA ‘N BYSTELLING:
  • Vanessa, ons netbalkapteine, is ‘n baie knap speelster.
  • Marco, die seun met die breë skouers, is so sterk soos ‘n bees.
  • Johann, die seun met die lang bene, hardloop baie vinnig.
  • Midde-Afrika is, volgens die skrywer, ‘n land van kontraste.
  1.  WAAR WOORDE UITGELAAT IS OM HERHALINGS TE VOORKOM:
  • Hy is die vriendelike; sy broer, die norse.
  • Hy is die gierigaard; sy pa, die vrygewige.

ONTHOU: ONS GEBRUIK NIE KOMMAS NIE:

  • Voor die voegwoord “en”.
  • Voor die volgende voegwoorde: dat, sodat, omdat, nadat, voordat.
  • Tussen die voornaamwoorde “julle julle”, “hulle hulle”, “ons ons”.

DIE KOMMAPUNT

  1.  WAAR DIE VOEGWOORD (WANT, MAAR, EN) UITGELAAT IS:
  • Ek gaan nou dorp toe; jy bly by die huis.
  • Ons moet nou vertrek; ons motor is egter ‘n bietjie stukkend.
  • Juan is nie tuis nie; hy is vir belangrike sake Durban toe.
  • Anton gee voor dat hy my vriend is; hy sal dit eers moet bewys.
  1.  VOOR DAARENTEEN, DAARNA, DAAROM, DERHALWE, DUS, GEVOLGLIK, INTEENDEEL,

    NIETEMIN, NOGTANS, TROUENS, TOG:

  • Ek werk baie hard; daarenteen hou jy heerlik vakansie.
  • Chris is ernstig siek; daarom bly hy in die hospitaal.
  • Wilco is nou weer blakendgesond; dus sal hy nou weer skool toe kom.
  • Dit het uiteindelik baie gereën; gevolglik sal die water nie meer beperk word nie.
  • Hy is nie lui nie; inteendeel, hy werk soos ‘n eseltjie. (Na “inteendeel” en “trouens” kom altyd ‘n komma)

DIE DUBBELPUNT

  1.  VOOR DIE DIREKTE REDE:
  • Michelle sê: “Ek sal môre begin met my werkstukkie.”
  • Franco het gevra: “Waar bly julle so lank?”
  1.  DUI ALTYD AAN DAT IETS GAAN VOLG OF VERDUIDELIKING VAN ‘N GEDAGTE:
  • Julle moet onthou: ons het nie almal dieselfde talente nie.
  • By die see het ek die volgende gesien: vissies, seeskilpaaie en robbe.
  • Na Christine se toespraak was een aspek baie duidelik: sy gaan haar verkiesbaar stel.

Onthou:   Altyd ‘n kleinletter na die dubbelpunt.

AANHALINGSTEKEN

  1.  MENSE SE DIREKTE WOORDE:
  • Jannie het hard geskreeu: “Hardloop vinniger!”
  • Emari het gesê: “Ek sal jou vanaand skakel.”
  1.  AANHALINGS UIT GEDIGTE OF BOEKE:
  • “Jy moet jou naaste liefhê soos jouself”, lees ons in die Bybel.
  • “Ek kan die grap nie vang nie”, is ‘n Anglisisme.
  1.  WAAR IRONIE (TEENOORGESTELDE WAT JY BEDOEL) TER SPRAKE IS:

Jou geliefde popster “sing” weer vanaand in die skoolsaal.

  1.  ‘N WOORD UIT ‘N ANDER TAAL:
  • “Speaker” is ‘n leenwoord uit Engels.
  • Almal “worry” deesdae oor alles.
  1.  DIE NAAM VAN ‘N BOEK OF ARTIKEL:
  • Almal wil graag “Kringe in ‘n Bos” van Dalene Matthee lees.
  • Ek het nie van “In die Groot Bokskryt” gehou nie.
  1.  AANHALINGS BINNE ‘N AANHALING WORD MET EEN AANHALINGSTEKEN GESKRYF:
  • Henk het vertel: “Toe ek daar kom, het my maatjie gesê: ‘Jy is weer laat.’”
  • Mnr. Swart het gesê: “Otto, jy het die woordjie ‘ingenieur’ verkeerd gespel.”

DIE UITROEPTEKEN

  1.  OM ‘N GEVOEL/EMOSIE STERK  UIT TE DRUK, OF VERBASING OF VERONTWAARDIGING:
  • “Pasop!” skree Chanell.
  • Dit is ‘n skreiende skande!
  • As ek tog net geweet het!
  1.  BY ‘N BEVELSIN:
  • Bly stil!
  • Gaan nou!

DIE VRAAGTEKEN

AAN DIE EINDE VAN ‘N VRAAG KOM ‘N VRAAGTEKEN:

  • Hoeveel geld skuld ek jou?
  • Het ek nie al met jou oor jou gedrag gepraat nie?
  • Waar het julle verlede Desember vakansie gehou?

DIE AANDAGSTREEP

  1.  VOOR DIE VOEGWOORDE SELFS, VERAL, AL:
  • Ek sal my vriende enige tyd help – selfs al bel hulle my na middernag.
  • Jy moet in elk geval gaan – al vra hulle jou glad nie.
  • Maak tog seker dat jy fiks is – veral vir die 400m.
  1.  OM DIE EERSTE DEEL VAN ‘N SIN IN DIE TWEEDE DEEL TE BEKLEMTOON:
  • Daar was wanorde in die saal – totale chaos!
  • Hy het uiteindelik hier opgedaag – moeg en afgemat!
  • Die eerstespan het hulle wedstryd gewen – voorwaar ‘n puik prestasie.
  • Oom Bertie het gekry waarna hy gesoek het – ‘n pragtige vrou!

ELLIPS

  1.  BY ‘N ONVOLTOOIDE AANHALING:
  • “Die lewe is . . . “
  • “Die werkers wil heeldag . . .”
  • Ek het gewonder . . .
  1.  OM ‘N POUSE AAN TE DUI:
  • Hy loop suutjies nader . . . wat sien hy?
  • Ek het onder die boom gaan sit . . . alleen.
  1.  OM TYDSDUUR TE SUGGEREER:
  • Hy loop en loop en loop . . .
  • Hy hou aan en aan . . .

ASTERISK (*)

‘n Asterisk/sterretjie in ‘n teks verwys na ‘n aantekening of verwysing onderaan die bladsy (wat ook met ‘n asterisk aangetoon word); so ‘n aantekening kan iets in die teks verder omskryf of verduidelik.

 

Dankie aan Meneer Marcelle Stander.
Groete,
Martelize Faber

 

 

 

 

5 thoughts on “Skryfwenke: Leestekens

Lewer kommentaar